دايرهء ابتث و ابجد را پيش گفتيم - باز محض مثال بعض دوائر ديگر را توضيح ميدهيم . دايرهء اهطم تشكيل مىشود از هشت جمله : اهطم فشذ بوين صتض جز كس قثظ دحلع رخغ . اين دايره را از حروف ابجد هوز بيرون آورده‌اند به اين ترتيب كه از حرف الف گرفته برعايت چهار عنصر ( آتش و باد و آب و خاك ) و طبايع اربعه ( دو كيفيّت فاعلهء حرارت و برودت - و دو كيفيّت منفعلهء رطوبت و يبوست ) حروف را چهار به چهار طرح كرده هر عنصرى را از بالا بپايين و هر طبيعتى را به ترتيب حرارت و يبوست و رطوبت و برودت ، هفت حرف داده‌اند - پس حروف به اين ترتيب از كار بيرون آمده است : ا ه ط م ف ش ذ ( حروف نارى حارّ ) - ب و ى ن ص ت ض ( حروف هوايى يابس ) - ج ز ك س ق ث ظ ( حروف مائى رطب ) - د ح ل ع ر خ غ [ حروف خاكى بارد ] . از اين حروف جمله‌هاى اهطم فشذ ساخته و آن را دايرهء اهطم ناميده‌اند . دايرهء ايقغ : اين دايره هم از حروف ابجد به حساب جمّل « 1 » بيرون

--> ( 1 ) - كلمهء جمل را در حساب جمل يعنى حساب حروف ابجد ، اكثر لغت‌نويسان معتبر بضم جيم و فتح و تشديد ميم ضبط كرده و بعضى تخفيف ميم را نيز صحيح شمرده‌اند صاحب قاموس مينويسد « كسكّر حساب الجمّل و قد يخفف » . زبيدى مؤلف تاج العروس در شرح اين عبارت از ابن دريد لغوى معروف نقل مىكند كه وى در عربى بودن كلمهء جمل بتشديد ميم ترديد كرده و گفته است « و لا احسبه عربيا » يعنى گمان نمىكنم كه عربى باشد - و هو قول بتخفيف ميم را نامعتبر و قائل آن را غير موثّق شمرده است « قاله بعضهم قال ابن دريد است منه على ثقة » نگارنده احتمال مىدهم كه جمل بتخفيف ميم بمعنى خود جمله‌هاى مركّب از حروف تهجى يعنى ابجد هوز . . . الخ ، نه بمعنى حساب حروف ، هم صحيح باشد امّا حساب معروف ، ضبطش جمّل بتشديد ميم است ؟